บทความสุขภาพ
เลือดเป็นกรด (Acidosis) : อาการ สาเหตุ การรักษา

เลือดเป็นกรด (Acidosis) : อาการ สาเหตุ การรักษา

27.02
52
0

ภาวะเลือดเป็นกรด (Acidosis) หมายถึงมีการมีกรดเกินในร่างกาย ปกติร่างกายจะรักษาสมดุลกรดด่างในร่างกาย เพื่อให้อยู่ในภาวะสุขภาพที่ดีที่สุด หากมีสภาวะกรดหรือด่างมากไปในร่างกาย ทำให้เกิดโรคได้

ภาวะเลือดเป็นกรดเกินในร่างกาย ทำให้ร่างกายต้องปรับและกำจัดความเป็นกรด โดยปกติแล้วปอดและไตมีความสามารถขับกรดส่วนเกินออกจากร่างกายได้ แต่ถ้ามีกรดเกินมากทำให้ไตและปอดทำงานหนัก ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้

อาการเจ็บป่วย ยา และอาหาร ก่อให้เกิดภาวะกรดเกิน บางกรณีภาวะนี้สามารถปรับคืนได้ แต่หากไม่ได้รับการรักษา ภาวะกรดเกินอย่างร้ายแรงอาจทำให้ถึงแก่ชีวิตได้

สาเหตุของภาวะเลือดเป็นกรด

สาเหตุของภาวะเลือดเป็นกรดนั้นมีหลากหลาย เช่น

ภาวะกรดเกินจากกระบวนการเผาผลาญ(Metabolic acidosis)

เกิดเมื่อมีการสร้างกรดในร่างกายมากเกินไป จากกระบวนการเผาผลาญที่ผิดปกติ การเจ็บป่วยหลายชนิดเป็นสาเหตุของกรดเกิน เช่น

ยังไม่ทราบแน่นอนว่าภาวะต่าง ๆ นี้ก่อให้เกิดกรดเกินได้อย่างไร หรือกรดเกินกระตุ้นให้เกิดภาวะนั้น ๆ อาจเนื่องจากภาวะเหล่านี้ก่อให้เกิดวงจรการสร้างกรดเพิ่ม ทำให้อาการเลวลง

บางคนอาจไม่มีอาการใดๆ แต่ถ้ามีอาการอาจเกิดอาการเช่น

Acidosis

หากพบว่ามีอาการดังข้างต้น ควรพบแพทย์ทันที

ภาวะกรดเกินจากหลอดเลือดฝอยที่ไตผิดปกติ(Renal tubular acidosis)

โรคของไตหรือภาวะไตวาย ก่อให้เกิดกรดเกินจากกระบวนการเผาผลาญ ไตมีหน้าที่กำจัดกรดส่วนเกินออกทางปัสสาวะ หากไตมีปัญหาก็ไม่สามารถขับกรดออกจากร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ไตยังช่วยปรับระดับไบคาร์บอเนตในร่างกายให้สมดุลย์ เพื่อให้ร่างกายมีสุขภาพดี

อาการหนึ่งของกรดเกินจากกระบวนการเผาผลาญ คือระดับไบคาร์บอเนตในเลือดลดลง แสดงให้เห็นว่าเลือดมีกรดมากขึ้น (ค่าปกติคือ 22-26 mEq/L)

ภาวะกรดเกินจากระบบหายใจ(Respiratory acidosis)

เกิดเมื่อร่างกายไม่สามารถกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์ได้มากพอ เมื่อคาร์บอนไดออกไซด์ค้างในร่างกายจึงทำให้เลือดเป็นกรด

สาเหตุ

อาการ แตกต่างกันไป ขึ้นกับสาเหตุ เข่น

  • หายใจมีเสียงวี๊ด

  • หายใจลำบาก

  • วิตกกังวล

  • นอนหลับไม่สนิท

  • ผิวหนังสีซีดหรือเขียว เนื่องจากออกซิเจนในเลือดน้อย

ภาวะกรดเกินจากอาหาร (Diet-induced acidosis)

อาหารและเครื่องดื่มบางอย่าง อาจเพิ่มความเป็นกรดในร่างกาย ไม่ได้ขึ้นกับความเป็นกรดด่างของอาหารและเครื่องดื่มนั้น  แต่จากการที่อาหารมีผลต่อระดับกรดด่างของร่างกายเมื่อมันเข้าไปในร่างกายแล้ว

อาหารที่มีภาวะกรดสูง เช่น

  • กรดอมิโนที่มีซัลเฟอร์ พบใน เนื้อสัตว์ ไข่ และผลิตภัณฑ์จากนม

  • เกลือ ซึ่งจะทำให้ไตขับกรดออกยากขึ้น

  • กรดฟอสฟอริก เช่นในเครื่องดื่มรสซ่า

ภาวะกรดเกินจากยา(Drug-induced acidosis)

ยาบางชนิดเพิ่มกรดในร่างกาย เช่น

  • ยากลุ่มเบต้า บล็อกเกอร์

  • ยาปฎิชีวนะ เช่น trimethoprim

  • ยาต้านรีโทรไวรัส(ยารักษาอาการติดเชื้อเอชไอวี)

  • ยากลุ่ม statin

การรักษาภาวะกรดเกินในเลือด

ขึ้นกับชนิดและสาเหตุของภาวะกรดเกิน

ภาวะกรดเกินจากการเผาผลาญหรือจากหลอดเลือดฝอยที่ไต(Metabolic or renal tubular acidosis)

ไบคาร์บอเนต ซึ่งมีภาวะเป็นด่าง(ตรงข้ามกับกรด) ช่วยปรับสมดุลกรดด่างในเลือด มีผลการศึกษาจำนวนเล็กน้อยพบว่ายาเม็ดโซเดียมไบคาร์บอเนทหรือโซเดียมซิเตรท อาจช่วยประคองไม่ให้โรคไตเลวลง แต่การจะตัดสินใจใช้การรักษาชนิดนี้ ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

ภาวะกรดเกินจากระบบหายใจ (Respiratory acidosis)

การรักษา ขึ้นกับสาเหตุของการเกิดกรดเกิน แต่ก็เน้นเรื่องการทำให้หายใจสะดวกยิ่งขึ้น อาจให้ยาขยายหลอดลมเพื่อให้ทางเดินหายใจกว้างขึ้น และช่วยลดภาระให้กล้ามเนื้อที่ช่วยในการหายใจ

ภาวะกรดเกินจากอาหาร (Diet-induced acidosis)

อาหารที่มีโปรตีนจากพืชช่วยป้องกันการเพิ่มของกรดในร่างกาย

การรับประทานผักและผลไม้ให้มากทุกวัน ช่วยเพิ่มความเป็นด่างในเลือด

สรุปภาวะกรดเกินในเลือด

ภาวะกรดเกินคือการมีระดับกรดในเลือดมาก ทำให้สมดุล กรดด่างในร่างกายเสียไป หากไตและปอดไม่สามารถกำจัดกรดส่วนเกินออกจากร่างกายได้ จะเกิดปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรง

หากโรคหรือภาวะสุขภาพก่อให้เกิดกรดเกิน ต้องมีการรักษาเพื่อลดภาวะกรดเกิน หากผู้ป่วยได้รับยาที่ทำให้มีกรดในร่างกาย ควรต้องปรึกษากับแพทย์เพื่อทราบความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น

อาหารที่มีเกลือมาก น้ำอัดลม และโปรตีนจากสัตว์ ก่อให้เกิดกรดเกิน ควรรับประทานให้พอเหมาะและรับประทานผักและผลไม้เพิ่ม

หากมีอาการของกรดเกิน ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจและรักษา หากมีอาการรุนแรงเช่น หายใจลำบาก ควรไปพบแพทย์ทันที

นี่คือแหล่งที่มาในบทความของเรา

ความคิดเห็น (0)

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *