Club of Thai Health

บทความสุขภาพ

โรคพยาธิไส้เดือน

พยาธิไส้เดือน (Ascariasis) : อาการ สาเหตุ การรักษา

โรคที่เกิดจากพยาธิไส้เดือน (Ascariasis) คือโรคติดเชื้อที่พบได้ทั่วไปในประเทศที่กำลังพัฒนา แต่ไม่ค่อยพบแพร่หลายในประเทศที่สุขอนามัยดี

พยาธิตัวกลมที่มีชื่อว่า Ascaris lumbricoides เป็นสาเหตุทำให้เกิดการติดเชื้อที่บริเวณลำไส้เล็กของมนุษย์ โดยทำหน้าที่เป็นปรสิตค่อยแย่งอาหารจากบริเวณลำไส้ของมนุษย์ 

พยาธิตัวกลม Ascaris lumbricoides รวมไปถึงพยาธิแส้ม้าและพยาธิปากขอ ล้วนเป็นปรสิตชนิดหนึ่งซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่าก่อให้เกิดโรคพยาธิตัวกลมในลำไส้ (soil-transmitted helminth) 

พยาธิตัวกลมจะวางไข่ในร่างกายของมนุษย์ จากนั้นไข่พยาธิจะออกมากับอุจจาระโดยสามารถแพร่กระจายได้หากบุคคลนั้นไปถ่ายอุจจาระใกล้กับพื้นที่เพาะปลูกหรือพืชผล

เมื่อคนนำเอาพืชผักมาประกอบอาหารโดยไม่ได้ล้างทำความสะอาด ไข่ของพยาธิก็จะเข้าสู่ร่างกายของคนๆนั้นไปเจริญเติบโตและเริ่มวงจรชีวิตของมันอีกครั้ง

หลายคนเป็นโรคพยาธิไส้เดือนแต่ไม่มีอาการแสดงใดๆจนกระทั่งเกิดการติดเชื้อที่รุนแรงมากขึ้น 

Ascariasis

อาการของโรคพยาธิไส้เดือน

โรคที่เกิดจากพยาธิไส้เดือนอาจจะไม่พบอาการใดๆในระยะเริ่มต้น แต่เมื่อพยาธิได้เข้าไปบุกรุกและเจริญเติบโตในบริเวณลำไส้เล็กจะเริ่มมีอาการที่สังเกตเห็นได้ดังต่อไปนี้ 

  • ปวดท้องหรือรู้สึกไม่สบายท้อง
  • ไม่อยากอาหาร
  • พบพยาธิในอุจจาระ
  • อาเจียน
  • เด็กมีการเจริญเติบโตช้า
  • น้ำหนักลดลง
  • คลื่นไส้
  • ท้องเสีย
  • การบีบตัวของลำไส้ผิดปกติ

หากเกิดการบุกรุกในร่างกายที่รุนแรงมากขึ้น พยาธิไส้เดือนจะสามารถเคลื่อนที่ไปยังปอดและทำให้เกิดอาการที่รุนแรงมากยิ่งขึ้นได้ ดังนี้ 

  • เป็นไข้
  • รู้สึกไม่สบายบริเวณช่วงอก
  • ไอจนสำลัก
  • มีเสมหะเป็นเลือด
  • หายใจลำบาก
  • หายใจมีเสียงวี้ด

ในกรณีที่พบได้น้อยคือผู้ป่วยอาจมีภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงเรียกว่า ปอดอักเสบจากการสำลัก

วงจรชีวิตของพยาธิไส้เดือนตัวกลม Ascaris lumbricoides

หากคนรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนไข่ของพยาธิไส้เดือนตัวกลม Ascaris lumbricoides เข้าไป ไข่ของพยาธิจะเจริญเติบโตภายในร่างกายของมนุษย์

วงจรชีวิตของพยาธิตัวกลม มีดังนี้ 

  • ไข่พยาธิฟักเป็นตัวอ่อนในลำไส้ของมนุษย์
  • ตัวอ่อนของพยาธิเคลื่อนที่ภายในร่างกายโดยผ่านระบบไหลเวียนโลหิตไปยังปอด
  • ตัวอ่อนพยาธิเจริญเติบโตในปอดก่อนที่จะเข้าสู่ลำคอ
  • คนอาจจะกลืนหรือไอออกมาเป็นตัวอ่อนของพยาธิ
  • หากมีการกลืนลงไป ไข่ของพยาธิจะเคลื่อนที่ไปยังลำไส้จากนั้นจะเจริญเติบโตกลายไปเป็นพยาธิตัวเต็มวัย
  • พยาธิเพศเมียจะออกไข่ประมาณ  200,000 ฟองต่อวัน
  • ไข่ของพยาธิจะออกมานอกร่างกายคนผ่านทางอุจจาระ

สาเหตุของพยาธิไส้เดือน

โรคที่เกิดจากพยาธิไส้เดือนจะติดต่อผ่านการดื่มน้ำหรืออาหารที่ปนเปื้อนไข่พยาธิ

อุจจาระของมนุษย์เป็นสาเหตุทำให้เกิดการปนเปื้อนได้ หากผู้ติดเชื้อไปถ่ายอุจจาระใกล้ทุ่งนาหรือแหล่งน้ำ หรือเกิดจากการนำเอาอุจจาระที่มีไข่พยาธิมาใช้เป็นปุ๋ยสำหรับพืชผล 

โดยผู้คนสามารถเป็นโรคพยาธิไส้เดือนได้จากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่มีการปนเปื้อนไข่ของพยาธิ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากไม่มีการล้างพืชผักให้สะอาดก่อนนำมาประกอบอาหารหรือไม่มีการล้างมือที่สะอาดเพียงพอ

เด็กอาจจะเล่นดินหรือพืชผักที่มีการปนเปื้อนไข่พยาธิแล้วเอามือเข้าปาก 

การรักษาพยาธิไส้เดือน

แพทย์มักจะทำรักษาโรคที่เกิดพยาธิไส้เดือนโดยยาต้านปรสิต ซึ่งอาจพิจารณาให้การรักษาเพิ่มเติมในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงได้

แพทย์อาจไม่ได้มุ่งเป้าไปที่การรักษาการติดเชื้อจากพยาธิ แต่จะลดจำนวนของพยาธิและไข่ลงเพื่อบรรเทาอาการในผู้ป่วย 

แพทย์อาจจะแนะนำให้ทำการผ่าตัดเพื่อนำเอาพยาธิที่มีจำนวนมากออก โดยการผ่าตัดจะเป็นทางเลือกที่เหมาะสมในกรณีที่ผู้ป่วยมีพยาธิในร่างกายเป็นจำนวนมากจนไปอุดตันส่วนของลำไส้ 

ภาวะแทรกซ้อน

หากมีการรักษาโรคพยาธิไส้เดือนตั้งแต่แรกเริ่มอาจช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดตามมาได้

ส่วนใหญ่แล้วโรคที่เกิดเหตุจากพยาธิไส้เดือนมักจะมีอาการไม่รุนแรงหรือไม่แสดงอาการใดๆ รวมไปถึงอาจจะไม่มีภาวะแทรกซ้อนเพิ่มเติมก็ได้ 

หากมีพยาธิเกิดขึ้นจำนวนมากหรือผู้ป่วยมีอาการรุนแรง ผู้ป่วยอาจจะเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ตามมาได้

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นมีดังนี้

  • เกิดการอุดตันของท่อที่เชื่อมต่อระหว่างตับกับตับอ่อน
  • เกิดการอุดตันในลำไส้เล็กเป็นสาเหตุของอาการปวดและทำให้อาเจียนซึ่งนี้เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ 
  • ทำให้เกิดการเจริญเติบโตช้าและภาวะขาดสารอาหารในเด็ก

การป้องกันพยาธิไส้เดือน

ผู้คนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีสุขอนามัยดีก็มักจะมีความเสี่ยงในการเป็นโรคพยาธิไส้เดือนต่ำ ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องปรุงอาหารให้สะอาดและมีการล้างมือหลังจากเข้าห้องน้ำ

ดังนั้นทุกคนควรล้างภาชนะและทำความสะอาดพื้นที่ในการปรุงอาหารทุกครั้งหลังการใช้งานเสร็จ

หากมีการท่องเที่ยวในภูมิภาคที่สุขอนามัยไม่ดี ควรปฎิบัติตัวตามคำแนะนำเพื่อป้องกันการติดเชื้อดังต่อไปนี้ 

  • ทำความสะอาดพื้นที่ในการประกอบอาหาร
  • กรองและต้มน้ำก่อนที่จะดื่ม
  • ล้างมือด้วยสบู่และน้ำอุ่นก่อนปรุงอาหารหรือรับประทานอาหาร
  • หลีกเลี่ยงการอาบน้ำในห้องน้ำสาธารณะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากสกปรกหรือไม่สะอาด
  • ผักหรือผลไม้ที่ปลูกในบริเวณที่มีสุขอนามัยแย่ควรนำมาปอกเปลือกและปรุงให้สุกก่อน
  • ควรมั่นใจว่าเด็กเล็กมีการล้างมือด้วยน้ำและสบู่จนสะอาดหลังจากเล่นข้างนอกบ้าน

บทสรุป

ผู้คนสามารถทำตามขั้นตอนเพื่อป้องกันการเกิดโรคพยาธิไส้เดือนได้โดยปรุงอาหารให้สะอาด ใช้อุปกรณ์ เครื่องมือเครื่องใช้ที่สะอาดถูกสุขลักษณะ รวมไปถึงหลีกเลี่ยงการไปในที่ที่อาจจะมีพยาธิปนเปื้อนอยู่

โดยคนอาจจะไม่ทราบว่าตนเป็นพยาธิไส้เดือนจนกระทั่งมีพยาธิอยู่จำนวนเป็นมากหรือมีอาการที่รุนแรงมากขึ้น ดังนั้นหากทราบก็ควรทำการรักษาเพื่อให้สามารถฟื้นตัวและกลับมาเป็นปกติได้

นี่คือแหล่งที่มาของบทความของเรา

ความคิดเห็นล่าสุด