บทความสุขภาพ
เม็ดเลือดขาวต่ำ (Leukopenia) : อาการ สาเหตุ การรักษา

เม็ดเลือดขาวต่ำ (Leukopenia) : อาการ สาเหตุ การรักษา

16.03
69
0

ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ (Leukopenia) คือภาวะที่ผู้ป่วยมีจำนวนของเซลล์เม็ดเลือดขาวลดลง ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงของการติดเชื้อต่าง ๆ

เลือดของมนุษย์นั้นประกอบไปด้วยเซลล์เม็ดเลือดที่แตกต่างกันหลายชนิด เซลล์เม็ดเลือดขาว เรียกว่า เม็ดเลือดขาว หรือ leukocytes มีหน้าที่ช่วยต่อสู้กับเชื้อโรค ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญมากต่อระบบภูมิคุ้มกัน

ผู้ที่มีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำมีเซลล์เม็ดเลือดขาวน้อยกว่าที่ควร ซึ่งทำให้มีโอกาสติดเชื้อต่าง ๆ ได้มากขึ้น

ในบทความนี้ จะมีเนื้อหาเกี่ยวกับภาวะเม็ดเลือดขาวน้อยส่งผลอย่างไรต่อร่างกาย สาเหตุเกิดจากอะไร และการรักษามีอะไรบ้าง

ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำคืออะไร

ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ (Leukopenia)เป็นภาวะที่ผู้ป่วยมีจำนวนเซลล์เม็ดเลือดขาวน้อยในระบบเลือดกว่าที่ควรจะมี การวินิจฉัยทำได้โดยการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (complete blood count หรือ CBC)

เซลล์เม็ดเลือดขาวที่ปกตินั้นจะนับได้ประมาณ 3,500 ถึง 10,000 เซลล์ต่อไมโครลิตร ผู้ที่มีภาวะเซลล์เม็ดเลือดขาวต่ำอาจมีเซลล์เม็ดเลือดขาวน้อยกว่า 3,500 ไมโครลิตร

เซลล์เม็ดเลือดขาวถูกสร้างขึ้นที่ไขสันหลัง และสำคัญสำหรับระบบภูมิคุ้มกัน การมีเซลล์เม็ดเลือดขาวน้อยเกินไปทำให้ร่างกายไม่สามารถที่จะต่อสู้กับการติดเชื้อและโรคต่าง ๆ ได้

เซลล์เม็ดเลือดขาวมีทั้งหมด 5 ชนิด ซึ่งแต่ละชนิดช่วยปกป้องร่างกายจากการติดเชื้อที่แตกต่างกันไป

  • เม็ดเลือดขาวชนิด Neutrophils: เม็ดเลือดขาวชนิดนี้มีปริมาณ 55-70 เปอร์เซนต์ของเซลล์เม็ดเลือดขาวทั้งหมด พวกมันช่วยต่อสู้กับการติดเชื้อจากเชื้อราและแบคทีเรียต่าง ๆ

  • เม็ดเลือดขาวชนิดนี้เป็นชนิดที่พบได้มากที่สุด มันมีหน้าที่ช่วยให้ร่างกายต่อสู้กับการติดเชื้อจากไวรัสต่าง ๆ

  • เม็ดเลือดขาวชนิด Basophils: เม็ดเลือดขาวชนิดนี้พบได้น้อยที่สุด มีหน้าที่กระตุ้นให้เกิดอาการอักเสบเมื่อมีอาการแพ้

  • เม็ดเลือดขาวชนิด Monocytes: เม็ดเลือดขาวชนิดนี้มีขนาดใหญ่ที่สุด มีหน้าที่ต่อสู้กับแบคทีเรีย เชื้อรา และไวรัสต่าง ๆ และพวกมันยังช่วยรักษาเนื้อเยื่อต่าง ๆ ที่ถูกทำลายจากการอักเสบ

  • เม็ดเลือดขาวชนิด Eosinophils: เม็ดเลือดขาวชนิดนี้มีหน้าที่ต่อสู้กับปรสิตต่าง ๆ และเป็นเป็นส่วนที่ทำให้เกิดการตอบสนองหรืออาการของการแพ้ต่าง ๆ เช่น โรคหอบหืด

อาการของโรคเม็ดเลือดขาวต่ำ

อาการของภาวะเม็ดเลือดขาวนั้นไม่ได้มีอาการที่เฉพาะเจาะจง อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยที่มีภาวะนี้มักจะติดเชื้อต่าง ๆ อาการของการติดเชื้อมีดังนี้:

ผู้ป่วยที่มีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำอาจมีอาการที่เกี่ยวเนื่องกับสาเหตุที่ทำให้เม็ดเลือดขาวต่ำ สาเหตุต่าง ๆ มีดังนี้:

สาเหตุของโรคเม็ดเลือดขาวต่ำ

มีสาเหตุหลายอย่างที่ทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ ซึ่งเกิดจากปัจจัยต่าง ๆ ที่ไปรบกวนการสร้างเซลล์เม็ดเลือดขาวในไขสันหลัง

ส่วนสาเหตุอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำนั้นเกิดจากการทำลายเซลล์เม็ดเลือดขาว การที่เซลล์เม็ดเลือดขาวต่ำอาจเกิดจากผลของการรักษาหรือยาต่าง ๆ

ปัจจัยต่าง ๆ ที่อาจทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ

ปัจจัยเหล่านี้อาจทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ:

  • การติดเชื้อไวรัส (Viral infections): การติดเชื้อไวรัสแบบฉับพลัน เช่น ไข้หวัด และ ไข้หวัดใหญ่ อาจทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำชั่วคราว

  • มีปัญหาเกี่ยวกับเซลล์เม็ดเลือดและไขสันหลัง: สามารถทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำได้ เช่น ภาวะไขกระดูกฝ่อ (aplastic anemia) ภาวะม้ามทำงานมากเกินไป โรคไขกระดูกเอ็มดีเอส (myelodysplastic syndromes)

  • มะเร็ง: ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำและมะเร็งชนิดต่าง ๆ อาจทำให้ไขสันหลังเกิดความเสียหายและทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ

  • โรคติดเชื้อ: ตัวอย่างเช่น HIV โรคเอดส์ และวัณโรค จากจ้อมูลของการศึกษาในปี 2015 ผู้หญิงที่เป็นวัณโรคมีโอกาสมีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำได้มากกว่าผู้ชาย

  • กลุ่มโรคภูมิต้านทานเนื้อเยื่อตัวเอง: โรคกลุ่มนี้บางโรคทำลายเซลล์เม็ดเลือดขาว ตัวอย่างเช่น โรคแพ้ภูมิตัวเอง และ โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

  • ความผิดปกติที่มีมาแต่กำเนิด: หรือที่รู้จักกันในชื่อ congenital disorders ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ เช่น โรคคอสแมนน์ และ โรคไม่โคลาเธซิส

  • ภาวะทุพโภชนาการ: การขาดวิตามินและแร่ธาตุบางอย่างอาจทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำได้ เช่น การขาดวิตามินบี 12 โฟเลต คอปเปอร์ และซิงค์

  • โรคซาร์คอยโดซิส (Sarcoidosis): โรคนี้เกิดจากการทำงานมากเกินไปของระบบภูมิคุ้มกัน ก่อให้เกิดการอักเสบในบางส่วนของร่างกาย ซึ่งสามารถส่งผลกระทบต่อไขกระดูกได้

Leukopenia

การรักษาและยาที่อาจทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ

การรักษามะเร็งอาจส่งผลกระทบต่อจำนวนของเซลล์เม็ดเลือดขาว ทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ ตัวอย่างของการรักษา เช่น:

  • การทำคีโมบำบัด

  • การฉายแสง

  • การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด

ยาบางชนิดอาจส่งผลกระทบต่อจำนวนเซลล์เม็ดเลือดขาวและอาจทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำได้เช่นกัน เช่น

  • ยากลุ่มอินเตอร์เฟียรอนที่ใช้รักษาโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (Multiple sclerosis)

  • ลาโมไตรจีน (lamotrigine) และ โซเดียม วาลโปรเอท (sodium valproate) ที่ใช้รักษาโรคลมชัก และ ยาควบคุมอารมณ์

  • โบพรูพิออน (bupropion) ยาต้านซึมเศร้าและยาทำให้หยุดสูบบุหรี่

  • โคลซาปีน (clozapine) ยาต้านอาการทางจิต

  • มิโนไซคลิน (minocycline) ยาปฏิชีวนะทั่วไป

  • ยากดภูมิคุ้มกัน (immunosuppressants) เช่น sirolimus mycophenolate mofetil tacrolimus และ cyclosporine

  • สเตียรอยด์

  • เพนิซิลิน (penicillin)

หากผู้ป่วยไม่แน่ใจว่ากำลังรับประทานยาตัวใดอยู่ แล้วมันมีผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกัน ควรปรึกษาแพทย์

การรักษาโรคเม็ดเลือดขาวต่ำ

หากยาเป็นสาเหตุให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ แพทย์อาจแนะนำให้หยุดรับประทานยานั้นและลองเปลี่ยนยา ผู้ป่วยไม่ควรเปลี่ยนหรือหยุดยาเองโดยปราศจากคำแนะนำของแพทย์

หากผู้ที่ทำคีโมบำบัดเพื่อรักษามะเร็งแล้วทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ ผ้ป่วยอาจต้องหยุดการรักษาชั่วคราวเพื่อให้เม็ดเลือดขาวถูกสร้างขึ้นมาใหม่

การรักษาโดยใช้ยากระตุ้นเม็ดเลือดขาว เช่น granulocyte colony-stimulating factor อาจช่วยรักษาภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำได้ วิธีนี้มักถูกใช้เมื่อสาเหตุเกิดจากการรักษาโดยคีโมบำบัดหรือเกี่ยวกับยีน

การจัดการ

การดูแลตัวเองที่บ้านและพฤติกรรมต่อไปนี้ อาจช่วยให้ผู้ป่วยที่มีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำมีอาการดีขึ้นและลดโอกาสในการติดเชื้อได้:

  • รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ

  • พักผ่อนให้เยอะ ๆ

  • หลีกเลี่ยงการโดนบาดหรือการถลอก

  • รักษาความสะอาดเพื่อหลีกเลี่ยงเชื้อโรค

ผู้ป่วยต้องเข้ารับการรักษาหากมีการติดเชื้อจากการลดลงของของเซลล์เม็ดเลือดขาว ซึ่งอาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อรา

นี่คือที่มาในบทความของเรา

ความคิดเห็น (0)

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *