Club of Thai Health

บทความสุขภาพ

ภาวะขาดสารอาหาร

ภาวะขาดสารอาหาร (Malnutrition) : อาการ สาเหตุ การรักษา

ภาวะขาดเเคลนสารอาหาร (Malnutrition) หมายถึงผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอหรือทานอาหารที่มีสารอาหารไม่เพียงพอต่อร่างกาย 

ภาวะขาดสารอาหารเกิดขึ้นเมื่อผู้คนได้รับสารอาหารมากเกินไปหรือน้อยเกินไป

ภาวะขาดเเคลนสารอาหารเกิดขึ้นเมื่อได้รับสารอาหารไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายเนื่องจากการทานอาหารมากหรือน้อยเกินไป

ผู้ที่มีภาวะขาดเเคลนสารอาหารอาจขาดวิตามิน เเร่ธาตุและสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายอื่นๆ

ภาวะขาดเเคลนอาหารสามารถนำไปสู่

  • ปัญหาทางสุขภาพทั้งระยะยาวเเละระยะสั้น
  • เกิดแผลหายช้าและหายจากโรคได้ช้า 
  • มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อโรคได้สูง
  • มีสมาธิจดจ่อกับการทำงานหรือการเรียนได้น้อย 

การขาดแคลนสารอาหารบางชนิดเป็นการกระตุ้นที่ทำให้เกิดปัญหาทางสุขภาพได้ ตัวอย่างเช่น 

Malnutrition

การขาดวิตามินเอ

ในทั่วโลกเด็กหลายคนอาจมีปัญหาทางสายตาเนื่องจากการขาดแคลนวิตามินเอ

การขาดวิตามินซี

การขาดเเคลนวิตามินซีสามารถทำให้เกิดโรคเลือดออกตามไรฟันซึ่งโรคนี้พบได้น้อยในสหรัฐอเมริกาแต่โรคนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับคนที่ไม่ได้ทานอาหารที่อุดมไปด้วยผักและผลไม้ 

ผู้ใหญ่หรือวัยรุ่นที่ดื่มแอลกอฮอลปริมาณมากและผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพจิตมีความเสี่ยงเกี่ยวกับการขาดเเคลนวิตามินซี 

ภาวะการขาดเเคลนสารอาหารทุกประเภท 

ภาวะขาดเเคลนสารอาหารทุกประเภทสามารถทำให้เกิดโรคขาดอาหารโปรตีนอย่างรุนแรงซึ่งเป็น “ภาวะขาดเเคลนสารอาหารอย่างรุนเเรง” หนึ่งในอาการที่สามารถพบได้คืออาการท้องบวม 

ภาวะสูญเสียกล้ามเนื้อที่เกิดจากการขาดสารอาหารที่จำเป็นอย่างรุนแรง  (Marasmus) เป็นการขาดแคลนสารอาหารอย่างรุนเเรงอีกประเภทหนึ่ง ผู้ที่มีภาวะขาดเเคลนสารอาหารประเภทนี้จะมีปริมาณกล้ามเนื้อเเละมีไขมันในร่างกายน้อย

อาการของโรคขาดสารอาหาร

อาการที่เป็นสัญญาณของภาะวขาดเเคลนสารอาหารได้แก่ 

  • มีอาการไม่อยากอาหารหรือไม่สนใจอาหารเเละเครื่องดื่ม
  • มีอาการอ่อนล้าเเละหงุดหงิดรำคาญ
  • ไม่สามารถมีสมาธิจดจ่อได้ 
  • รู้สึกหนาวเย็นตลอดเวลา 
  • มีภาวะซึมเศร้า
  • สูญเสียไขมันเเละมวลกล้ามเนื้อรวมไปถึงเนื้อเยื่อของร่างกาย 
  • มีความเสี่ยงปวดเป็นไข้สูงและรักษาหายได้ยาก 
  • เกิดแผลที่หายช้า 
  • มีความเสี่ยงเกิดภาวะเเทรกซ้อนหลังจากการผ่าตัดศัลยกรรม 

สุดท้ายนี้ผู้ที่มีภาวะขาดเเคลนสารอาหารอาจเคยมีอาการหายใจลำบากเเละหัวใจล้มเหลว 

ภาวะขาดเเคลนสารอาหารในเด็กอาจทำให้เกิดอาการดังต่อไปนี้ 

  • มีการเจริญเติบโตที่ช้าและน้ำหนักน้อย 
  • เกิดความเหนื่อยล้าเเละไม่มีพลังงาน
  • เกิดอาการหงุดหงิดเเละกังวลใจ
  • มีการพัฒนาทางสติปัญหาเเละร่างกายที่ช้าจึงเป็นผลทำให้เกิดปัญหาด้านการเรียนรู้ 

ภาวะขาดเเคลนสารอาหารส่วนใหญ่สามารถรักษาได้แต่อย่างไรก็ตามภาวะขาดเเคลนสารอาหารสามารถนำไปสู่การเกิดโรคเรื้อรังได้

โรคที่ผู้ป่วยจะมีภาวะบกพร่องของพฤติกรรมการกิน (Anorexia nervosa) เป็นปัญหาทางสุขภาพจิตที่ทำให้เกิดภาวะขาดสารอาหารอย่างรุนเเรง  

สาเหตุโรคขาดสารอาหาร 

ภาวะขาดเเคลนสารอาหารเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ด้านล่างนี้คือสาเหตุเเละคำอธิบายที่สามารถทำให้เกิดภาวะขาดสารอาหารได้มีดังต่อไปนี้ 

การทานอาหารปริมาณไม่เพียงพอ

ผู้ที่มีภาวะขาดเเคลนสารอาหารเกิดขึ้นเนื่องจากมีอาหารให้เลือกทานไม่เพียงพอหรือเพราะว่าพวกเขารับประทานอาหารได้ลำบากหรือมีปัญหาเกี่ยวกับดูดซึมสารอาหาร 

ภาวะขาดเเคลนสารอาหารสามารถทำให้เกิด

  • โรคมะเร็ง
  • โรคมะเร็งตับ
  • มีอาการที่ทำให้เกิดอาการอาเจียนหรือทำให้เกิดการกลืนลำบาก
  • การใช้ยาบางประเภทสามารถทำให้เกิดอาการทานอาหารได้ลำบากตัวอย่างเช่นการทานยาที่ทำให้เกิดการอาเจียน 

ปัญหาเกี่ยวกับช่องปากเช่นฟันปลอมที่ไม่พอดีกับช่องปากอาจทำให้เกิดภาวะขาดเเคลนอาหารได้

ภาวะผิดปกติเกี่ยวกับจิตใจได้แก่ 

ภาวะขาดเเคลนสารอาหารสามารถทำให้เกิดภาวะผิดปกติทางจิตใจดังต่อไปนี้ 

  • อาการซึมเศร้า
  • โรคจิตเสื่อม
  • โรคจิตเภท
  • โรคที่ผู้ป่วยจะมีภาวะบกพร่องของพฤติกรรมการกิน 

ปัญหาเกิดการเข้าสังคมและการเคลื่อนไหว 

ปัจจัยที่สามารถทำให้เกิดปัญหาเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการทานอาหารของผู้คนและนำไปสู่ภาวะขาดแคลนสารอาหารได้แก่ 

  • การที่ไม่สามารถออกจากบ้านหรืออยู่ไกลจากร้านขายอาหาร
  • ปัญหาเกี่ยวกับพื้นที่ในการเตรียมอาหาร
  • การอยู่คนเดียวทำให้ขาดเเรงบันดาลใจในการปรุงอาหารเเละทานอาหาร 
  • การขาดเเคลนทักษะในการทำอาหาร 
  • มีเงินไม่เพียงพอเพื่อซื้ออาหาร 

ความบกพร่องเกี่ยวกับการย่อยอาหารและปัญหาเกี่ยวกับการทานอาหาร 

ถ้าหากร่างกายไม่สามารถดูดซึมสารอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพแม้เเต่สารอาหารที่ดีต่อสุขภาพอย่างไม่สามารถป้องกันภาวะขาดอาหารได้ 

ตัวอย่างของปัญหาเกี่ยวกับการย่อยอาหารและกระเพาะสามารทำให้เกิดโรคดังต่อไปนี้

  • โรคโครห์น 
  • โรคลำไส้อักเสบ 
  • โรคที่ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อกลูเตน 
  • อาการท้องเสียรุนเเรง อาเจียนหรือมีอาการเกิดขึ้นทั้งสองอย่าง

โรคพิษสุรา 

การดื่มแอลกอฮอลปริมาณมากสามารถทำให้เกิดโรคกระเพาะอาหารอักเสบหรือภาวะตับอ่อนถูกทำลายเรื้อรังซึ่งภาวะเหล่านี้ทำให้ระบบการย่อยอาหารทำงานได้ลำบากจึงไม่สามารถดูดซึมวิตามินและสร้างฮอร์โมนที่จำเป็นต่อการทำงานของระบบเผาผลาญได้ 

เครื่องดื่มแอลกอฮอลมีปริมาณของแคลอรี่อยู่ดังนั้นผู้ที่ดื่มเครื่องดื่มเเอลกอฮอลดังนั้นการทานอาหารไม่เพียงพอเพื่อทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่จำเป็นอย่างเพียงพอ 

การรักษาอาการขาดสารอาหาร

ถ้าหากแพทย์วินิจฉันพบภาวะขาดแคลน แพทย์จะทำวางเเผนการรักษาเฉพาะบุคคลนอกจากนี้ผู้ที่มีภาวะขาดเเคลนสารอาหารอาจจำเป็นต้องเข้าพบนักโภชนาการหรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการรักษาภาวะการขาดเเคลนสารอาหาร 

โดยการรักษาภาวะขาดเเคลนสารอาหารขึ้นอยู่กับความรุนเเรงของภาวะขาดเเคลนสารอาหารและภาวะเเทรกซ้อนที่เกิดขึ้น 

ซึ่งมีวิธีการรักษาดังต่อไปนี้

  • มีอาการของภาวะขาดเเคลนเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
  • วางเเผนการทานอาหารได้แก่การทานอาหารเสริม 
  • รักษาอาการที่เกิดโดยเฉพาะเช่นการอาเจียน 
  • รักษาอาการที่มีการติดเชื้อ
  • ตรวจสอบปัญหาที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับช่องปากเช่นการกลืนลำบาก
  • การใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือพิเศษในการทานอาหาร 

ในกรณีที่เกิดภาวะขาดเเคลนสารอาหารอย่างรุนเเรงผู้ป่วยจำเป็นต้องปฏิบัติตนดังต่อไปนี้ 

  • ใช้เวลาอยู่ในโรงพยาบาล
  • ค่อยเพิ่มการทานสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายทุกวัน
  • รับสารอาหารเพิ่มเติมเช่นเเร่ธาตโพแทสเซียมและการฉีดเเคลเซียมเข้าในเส้นเลือด

ทีมแพทย์ผู้รักษาจะทำการตรวจสอบเพื่อทำให้มั่นใจว่าผู้ที่มีภาวะขาดเเคลนสารอาหารได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอ

นี่คือแหล่งที่มาของบทความของเรา

ความคิดเห็นล่าสุด